10.3 Οικιακές παγίδες για παιδιά

Υπάρχουν ρήματα στη γλώσσα μας που κατά την κλίση τους και τον σχηματισμό κάποιων χρόνων τους έχουν ορισμένους τύπους όμοιους με αυτούς των αρχαίων ελληνικών. Τα ρήματα αυτά είναι κατά κανόνα σύνθετα, με α' συνθετικό πρόθεση (ανά, από, εκ, εν, επί, παρά, συν κ.ά.) και β' συνθετικό αρχαιοελληνικά ρήματα όπως τα άγω (= οδηγώ, φέρ­ω), βαίνω (= βαδίζω, πορεύομαι), δεικνύω (= δείχνω, φανερώνω), λαμβάνω (= παίρνω, πιάνω).

Τέτοιου είδους ρήματα, που, συγκεκριμένα, σχηματίζουν συχνά το γ' ενικό και πληθυντικό πρόσωπο του αορίστου τους σύμφωνα με τα αρχαία ελληνικά, είναι, για παράδειγμα, τα εξής:

Αυτά τα ρήματα τα συναντάμε συνήθως σε κείμενα με επίσημο ύφος, όπως είναι τα δημοσιογραφικά ή τα επιστημονικά κείμενα.

Π.χ. Οι υπαίτιοι των επεισοδίων συνελήφθησαν από την Αστυνομία.

Το χτύπημα απέβη μοιραίο.

Από την έρευνα αυτή απεδείχθη ότι...

Με μία λέξη γράφονται:

α) τα αριθμητικά από το 13 ως το 19 (δεκατρία, δεκατέσσερα..., αλλά είκοσι ένα κ.λπ.

β) οι αντωνυμίες καθένας, καθεμιά, καθένα, καθετί, κατιτί, οποιοσδήποτε, οσοδήποτε. οτιδήποτε.

γ) σύνθετα, άκλιτα και φράσεις με τις προθέσεις εν, εξ, επί, κατά, παρά που δε χω­ρίζονται, όπως: απεναντίας, απευθείας, αφενός, αφετέρου, αφότου, διαπαντός, δια­μέσου, ειδάλλως, ειδεμή, ενόσω, εντάξει, εντέλει, εντούτοις, εξαιτίας, εξαρχής, εξίσου, εξολοκλήρου, επικεφαλής, επιμέρους, επιπλέον, επιτέλους, επιτόπου, εφόσον, καθ(ε)αυτό, καθεξής, καθόλου, καθόσον, καθότι, καθωσπρέπει, καλημέρα, καληνύ­χτα, καλησπέρα, καλωσορίζω, καταγής, καταπάνω, καταρχήν, καταμεσής, κατεξοχήν, κατευθείαν, μεμιάς, μολονότι, ολημέρα, οληνύχτα, ολωσδιόλου, οποτεδήποτε, οπωσ­δήποτε, παραδίπλα, παραέξω, παρακάτω, παραλίγο, παραμέσα, παραπάνω, παραπέ­ρα, παραπίσω, προπαντός, προπάντων, υπόψη, ωσότου, ώσπου, ωστόσο.

Με δύο λέξεις (ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, και με τρεις) γράφονται φράσεις όπως οι: εν ανάγκη (σε περίπτωση ανάγκης), εν γένει, εν μέρει, εν ονόματι, εν πάση περιπτώσει (σε κάθε περίπτωση), εν τω μεταξύ, εξ ονόματος, επί λέξει, επί τη ευκαιρία, επ’ ονόματι (στο όνομα), καθ’ οδόν, καθ’ όλα, καλώς όρισες (αλλά καλωσορίζω), κα­λώς τον / την / τα / τους, κατά βάθος, κατά κανόνα, κατά λάθος, κατά λέξη, κατά μέρος, κατά νου, κατ’ αντιστοιχία, κατ’ αρχάς, κατά παραγγελία, κατά προσέγγιση, μετά χαράς, παρά κάτι, παρά ταύτα, παρά τρίχα, παρ’ ελπίδα, όσον αφορά, τέλος πάντων.

• Τοπικοί προσδιορισμοί είναι οι λέξεις ή οι φράσεις που φανερώνουν τον τό­πο, δηλαδή το πού έγινε αυτό που δηλώνεται στην πρόταση. Ως τοπικοί προσδιορισμοί χρησιμοποιούνται:

• Χρονικοί προσδιορισμοί είναι οι λέξεις ή οι φράσεις που φανερώνουν τον. χρόνο, δηλαδή το πότε έγινε αυτό που δηλώνεται στην πρόταση. Ως χρονικοί προσδιορισμοί χρησιμοποιούνται: