Όταν συνδυάζουμε μια λέξη με μια άλλη λέξη για να φτιάξουμε μια καινούρια λέξη, έχουμε σύνθεση.

άγριο                           +                           λουλούδι                    =                        αγριολούλουδο

ανεβαίνω                     +                           κατεβαίνω                  =                        ανεβοκατεβαίνω

Α΄ συνθετικό                                            Β΄ συνθετικό                                         Σύνθετη λέξη

Σύνθετες, λοιπόν, λέμε τις λέξεις που σχηματίζονται όταν ενώνουμε δύο ή περισσότερες άλλες λέξεις. Οι λέξεις που χρησιμοποιούμε στη σύνθεση και δεν είναι και οι ίδιες σύνθετες, λέγονται απλές ή συνθετικά. Η πρώτη λέξη που υπάρχει σε μια σύνθετη λέγεται πρώτο συνθετικό, ενώ η δεύτερη δεύτερο συνθετικό.

Μπορούμε να συνθέσουμε λέξεις με δύο τρόπους.

Α. Χρησιμοποιώντας το στερητικό -α ή ένα αχώριστο μόριο. π.χ. α + πέρας → άπειρος (= αυτός που δεν έχει τέλος)  ξε + κουρασμένος → ξεκούραστος

Β. Ενώνοντας δύο ή περισσότερες λέξεις π.χ. ανεβαίνω + κατεβαίνω →  ανεβοκατεβαίνω

 

Τι είναι το στερητικό -α ;

Το στερητικό -α είναι το γράμμα Αα, το οποίο όταν μπαίνει μπροστά από άλλη λέξη, δημιουργεί μια καινούρια - σύνθετη - λέξη με αντίθετο νόημα από την προηγούμενη. Π.χ.  α + πόρος →  άπορος (= αυτός που δεν έχει πόρους, εισοδήματα)

 

Τι είναι τα αχώριστα μόρια ;

Αχώριστα μόρια λέμε τις μονοσύλλαβες ή δισύλλαβες λέξεις που δεν μπορούν να σταθούν μόνες τους στον λόγο, αλλά χρησιμοποιούνται αποκλειστικά στη σύνθεση λέξεων.

axwrista moria

Παραδείγματα

ανεβοκατεβαίνω : ανεβαίνω (α΄συνθετικό) + κατεβαίνω (β΄συνθετικό) -- γραμματόσημο : γράμμα (α΄συνθετικό) + σήμα (β΄συνθετικό) -- ναυαγοσώστης : ναυαγός (α΄συνθετικό) + σώζω (β΄συνθετικό)